ZAGADNIENIA DO MATURY USTNEJ Z JĘZYKA POLSKIEGO

I.

1. Motywy antyczne i biblijne w literaturze różnych epok.
2. Wzorce osobowe średniowiecza.
3. Bóg i człowiek w epoce renesansu i baroku
4. Renesans, oświecenie- charakterystyka porównawcza.
5. Propozycje naprawy Rzeczpospolitej w publicystyce i literaturze staropolskiej.
6. Wieś w twórczości pisarzy różnych epok
7. Obrazy rewolucji społecznej w literaturze(„Nie – Boska komedia”, „Przedwiośnie”, „Szewcy”, „Tango”, „Folwark zwierzęcy”)
8. Pojęcie tragizmu w literaturze różnych epok.
9. Reakcje człowieka na zagrożenia XIX i XX wieku.
10. Mickiewicz, Wyspiański, Żeromski o społeczeństwie polskim.
11. „Opowiadania” T. Borowskiego, „Dżuma” A.Camusa, „Inny świat” G.Herlinga – Grudzińskiego, „Folwark zwierzęcy” G. Owella - interpretacja i ocena lektur.
12. Maska mitologiczna i historyczna w „Odprawie posłów greckich” i „Konradzie Wallenrodzie”
13. Interpretacja tytułów: „Granica”, „Medaliony”, „Ludzie bezdomni”, „Przedwiośnie”, „Zdążyć przed Panem Bogiem”, „Inny świat”, „Kartoteka”
14. Satyra, kpina, groteska, żart w utworach różnych epok.
15. Świat obrazów koncentracyjnych i łagrów sowieckich, zagrożenia totalitarne w literaturze współczesnej.
16. Dylematy moralne i egzystencjalne w utworach literackich XIX i XX wieku.
17. Katastrofizm w literaturze młodopolskiej i współczesnej.
18. Heroizacja i deheroizacja bohaterów w literaturze trzech różnych epok.
19. Miłość w życiu wybranych bohaterów literackich.
20. Dylematy moralne i społeczne bohaterów Mickiewicza i Żeromskiego.
21. Młodzi buntownicy w utworach różnych epok.
22. Czy literatura może mieć wpływ na system wartości młodego człowieka?
23. Człowiek i przyroda w wybranych utworach literackich.
24. Dokumentaryzm i paraboliczność- dwie metody ukazywania świata w literaturze.
25. Cele, środki, i wyniki działalności bohaterów trzech różnych epok.
26. Cierpienie i radość życia- prezentacja wybranych tekstów literackich.
27. Honor jako wartość najwyższa w życiu bohaterów literackich.
28. Modele rodziny w utworach literackich.
29. Dorastanie do dojrzałości w świetle utworów literackich różnych epok.
30. Prawda, dobro, piękno- w ujęciu literatury.
31. Zmienność ról sztuki i twórcy w różnych epokach literackich.
32. Motyw kata i ofiary.
33. Funkcja stylistyczna marzenia sennego, wizji, scen fantastycznych.
34. Koncepcja „ku pokrzepieniu serc” a „rozdrapywania ran”.
35. Portrety Polaków jako narodu (zbiorowości) w literaturze różnych epok.
36. Literatura w służbie społecznej – altruizm, humanizm, itp.
37. Problemy egzystencjalne w literaturze- sens życia, śmierć, Bóg.
38. Portrety filistrów w literaturze.
39. Prezentacja filmowych adaptacji utworów literackich.

II.

1. Pieśni i fraszki J. Kochanowskiego, tematyka, kompozycja, filozofia.
2. „Treny” J. Kochanowskiego, geneza, kompozycja; analiza i interpretacja.
3. Liryka apelu: „Pieśń V” J. Kochanowskiego, „Alarm” A. Słonimskiego, List do ludożerców” T. Różewicza.
4. Dworska poezja barokowa J. A. Morsztyna –„Do trupa”, „Niestatek”
5. Cechy bajek I. Krasickiego; moralistyka.
6. „Monachomachia” I. Krasickiego- cechy poematu heroikomicznego.
7. Gatunki literackie oświecenia (przykłady).
8. „Antygona”, „Odprawa posłów greckich”, „Nie-Boska komedia”- interpretacja; cechy gatunkowe utworów.
9. Cechy powieści poetyckiej na przykładzie „Konrada Wallenroda”.
10. „Śluby panieńskie” A. Fredry- komedia intrygi i charakterów; rodzaje komizmu.
11. Ballada romantyczna („Romantyczność”, „Lilje”, „Świteź”, „Rybka” itp.); cechy gatunkowe; moralistyka.
12. Cechy dramatu romantycznego na wybranym przykładzie.
13. Liryka J. Słowackiego.
14. „Moralność pani Dulskiej” G. Zapolskiej jako dramat naturalistyczny.
15. Impresjonizm i symbolizm w liryce Młodej Polski.
16. Symbolika „ Wesela” S. Wyspiańskiego; koncepcja i nowatorstwo teatralne Wyspiańskiego.
17. Dr Judym, Bogumił Niechcic, Bernard Rieux – charakterystyka porównawcza.
18. „ Przedwiośnie” S. Żeromskiego jako powieść – zapytanie o dalsze losy Polski.
19. „ Granica” Z. Nałkowskiej – ocena postawy Z. Ziembiewicza; kompozycja powieści psychologicznej.
20. Skamander jako grupa poetycka; cechy twórczości J. Tuwima. (wybór).
21. Pokolenie Kolumbów; cechy poezji K. K. Baczyńskiego (wybór).
22. Kreacja podmiotu lirycznego w poezji T. Różewicza; styl i język poety.
23. „Kartoteka” T. Różewicza jako dramat otwarty.
24. Egzystencjalizm, behawioryzm- wyjaśnienie terminów na przykładzie wybranych utworów.
25. „Zdążyć przed Panem Bogiem” H. Krall; problematyka, interpretacja tytułu; cechy gatunkowe utworu.
26. „Inny świat” G. Herlinga- Grudzińskiego – człowiek w sytuacji ekstremalnej; problem odpowiedzialności; funkcja narratora, kompozycja dzieła.
27. Dramat współczesny – treść a forma; S. I. Witkiewicz: ”Szewcy” lub”W małym dworku”, S. Mrożek: „Tango”.
28. Kodeks moralny w „Przesłaniu Pana Cogito” Z. Herberta.
29. Cz. Miłosz „Campo di Fiori” – kompozycja wiersza; paralela historyczna, wymowa.
30. Gatunki epickie: cechy, przykłady utworów.
31. „Mistrz i Małgorzata” M. Bułhakowa- sekularyzacja mitu- męstwo i tchórzostwo; nawiązania literackie.
32. Poszukiwania formalne w „Ferdydurke „ W. Gombrowicza.
33. Koncepcja teatru Czystej Formy w „ Szewcach” S. I. Witkacego.
34. Specyfika języka i poetyki W. Szymborskiej (wybór ).
35. Postawa franciszkańska ks. J. Twardowskiego.
36. Portrety idealistów w literaturze (np. w „Lalce” B. Prusa).
37. Apoteoza „człowieka, który się trudzi”.( np. „Legenda o Janie i Cecylii”)
38. Realizm historyczny, psychologiczny, obyczajowy, krytyczny.
39. Surrealizm (np. Schulz „Sklepy cynamonowe”).
40. Ekspresjonizm.
41. Modernistyczny charakter „Ludzi bezdomnych” S. Żeromskiego.
42. „Dżuma” A. Camus, „Folwark zwierzęcy” G. Orwella – funkcja paraboli.

III.

1. Analiza słowotwórcza, budowa wyrazu, wyrazy złożone: zrosty, złożenia, zestawienia.
2. Związki frazeologiczne, wyrażenia, zwroty, frazy; frazeologizmy.
3. Synonimy, antonimy, homonimy.
4. Przegłos polski, przyczyny oboczności w tematach fleksyjnych.
5. Barwa uczuciowa wyrazów.
6. Mowa zależna, niezależna, pozornie zależna.
7. Środki stylistyczne i ich rodzaje.
8. Archaizmy, rodzaje archaizmów.
9. Słowniki, ich rodzaje, użyteczność.
10. Interpunkcja w zdaniu złożonym.
11. Błędy językowe, kryteria poprawności językowej.
12. Schemat komunikacji językowej: warunki skutecznej komunikacji.
13. Wyrazy obcego pochodzenia w języku polskim, zagadnienia tzw. „czystości języka”; rola zapożyczeń z języków obcych.
14. Funkcje tekstów językowych.
15. Styl, rodzaje stylów.
16. Stylizacja językowa i jej rodzaje: gwarowa, archaiczna, środowiskowa.
17. Profesjonalizmy.
18. Pisma użytkowe.
19. Ośrodki życia kulturalnego
20. Rola mediów.
21. Recenzja.
22. Osobowości naszego życia kulturalnego.